Convenant Gewasbescherming zet koers uit: techniek wordt sleutel voor toekomstbestendige teelt

Op 14 juli is het Convenant Toekomstbestendige Gewasbescherming ondertekend door het Rijk, LTO Nederland, NAJK, Brancheorganisatie Akkerbouw, Greenports Nederland, het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL), de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen. Fedecom is geen ondertekenaar van het convenant, maar zal wel worden betrokken bij de verdere uitwerking van de afspraken.

Het convenant heeft als doel de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen de komende jaren fors terug te dringen, terwijl telers tegelijkertijd voldoende handelingsperspectief en rechtszekerheid behouden. De afspraken op hoofdlijnen worden na de zomer verder uitgewerkt in sectorale deelconvenanten.

Landelijk kader moet zorgen voor duidelijkheid

Een belangrijk onderdeel van het convenant is de ontwikkeling van een landelijk beleidskader voor Natura 2000-gebieden en de leefomgeving. Daarmee willen de convenantspartijen een einde maken aan de huidige situatie waarin provincies en gemeenten steeds vaker eigen regels ontwikkelen voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, zoals afstandseisen, vergunningplichten of lokale gebruiksbeperkingen.

Het nieuwe landelijke kader moet zorgen voor uniforme regels, gebaseerd op onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek. Daarbij wordt gekeken naar maatregelen zoals emissie- en driftreducerende technieken, landschappelijke maatregelen, gerichte gebruiksbeperkingen en andere oplossingen die de belasting van natuur en leefomgeving verminderen. Het doel is om ondernemers meer rechtszekerheid te bieden en tegelijkertijd de bescherming van mens, natuur en milieu te versterken.

Gebiedsgerichte aanpak voor waterkwaliteit

Ook de verbetering van de waterkwaliteit vormt een belangrijk onderdeel van het convenant. Om te voldoen aan de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) worden gebiedsgerichte plannen opgesteld voor regio’s waar overschrijdingen van normen voor gewasbeschermingsmiddelen worden geconstateerd. Met name in grondwaterbeschermingsgebieden worden op korte termijn aanvullende maatregelen verwacht.

Uitgangspunt is dat eerst wordt ingezet op effectieve maatregelen in de praktijk, zoals emissiebeperkende technieken, precisietoepassingen en verbeterde bedrijfsvoering. Pas wanneer deze onvoldoende resultaat opleveren, kunnen verdergaande gebruiksbeperkingen noodzakelijk zijn. Het convenant erkent daarbij dat ondernemers die onevenredig worden geraakt, aanspraak moeten kunnen maken op passende compensatie.

Innovatie en precisietechniek krijgen centrale rol

Voor de klanten van Fedecom leden – telers en loonwerkers – betekent het convenant dat innovatieve landbouwtechniek een steeds belangrijkere rol gaat spelen. De verduurzaming van de gewasbescherming moet grotendeels worden gerealiseerd via Integrated Crop Management (ICM), waarbij preventie, monitoring en een uiterst gerichte inzet van gewasbeschermingsmaatregelen centraal staan.

De leden van Fedecom leveren essentiële onderdelen voor de oplossing. De doelstellingen van het convenant kunnen alleen worden gerealiseerd als telers beschikken over innovatieve machines, precisietechnologie en slimme datasystemen. Fedecom-leden ontwikkelen en leveren deze technologieën en maken daarmee Integrated Crop Management in de praktijk mogelijk.

Daarvoor wordt onder meer ingezet op:

• Gerichte gewasbescherming: technologie waarmee uitsluitend wordt behandeld waar een ziekte, plaag of onkruid daadwerkelijk voorkomt, waardoor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen aanzienlijk afneemt (zoals spotspraying, cameragestuurde detectie en variabele dosering).
• Emissiearme toepassing: innovatieve spuittechnieken die drift, afspoeling en emissies naar oppervlaktewater, Natura 2000-gebieden en de leefomgeving sterk beperken (onder andere PWM, individuele dopaansturing en driftreducerende technieken).
• Niet-chemische alternatieven: machines en robots voor mechanische, elektrische en andere niet-chemische onkruidbestrijding, waardoor chemische toepassingen kunnen worden voorkomen of uitgesteld.
• Slimme monitoring en beslissingsondersteuning: sensoren, camera’s, drones en dataplatforms die ziekten en plagen vroegtijdig signaleren en telers ondersteunen om alleen in te grijpen wanneer dat echt noodzakelijk is.
• Data en verantwoording: automatische registratie van toepassingen en machinegegevens, waarmee telers eenvoudig kunnen voldoen aan toekomstige rapportage-, benchmark- en KPI-verplichtingen.

Daarnaast wordt gewerkt aan een onafhankelijke Gegevensautoriteit Gewasbescherming, waarmee gebruiksgegevens en milieubelasting beter kunnen worden geregistreerd en gemonitord. Hierdoor zullen digitale registratiesystemen, software en datakoppelingen een steeds grotere rol gaan spelen.

Techniek als onderdeel van de oplossing

Voor Fedecom onderstreept het convenant dat moderne landbouwtechniek een onmisbare bijdrage levert aan het realiseren van de gestelde doelen. Innovatieve machines maken het mogelijk om gewasbeschermingsmiddelen nauwkeuriger toe te passen, emissies en drift verder te reduceren, ziekten en plagen vroegtijdig te signaleren en waar mogelijk chemische toepassingen te vervangen door innovatieve niet-chemische oplossingen.

Zonder technologische innovatie is een toekomstbestendige gewasbescherming niet haalbaar. De leden van Fedecom leveren de machines, data, precisietechnieken en innovatieve toepassingen waarmee telers de stap kunnen zetten naar minder emissies, minder middelengebruik en weerbare teeltsystemen. Daarmee zijn Fedecom-leden niet alleen leveranciers van techniek, maar ook een onmisbare partner in de verduurzaming van de Nederlandse land- en tuinbouw.

Juist daarom vindt Fedecom het belangrijk dat de verdere uitwerking van het convenant uitgaat van aantoonbare prestaties in plaats van generieke verboden of afstandseisen. Moderne precisietechniek biedt de mogelijkheid om milieudoelstellingen te behalen én tegelijkertijd het handelingsperspectief voor ondernemers te behouden. Een succesvolle verduurzaming vraagt dan ook om een aanpak waarin techniek, innovatie en wetenschappelijk onderbouwde maatregelen hand in hand gaan.

Fedecom zal zich daarom actief inzetten bij de verdere uitwerking van de deelconvenanten, zodat de kennis en ervaring vanuit de technieksector wordt benut en innovatieve oplossingen een volwaardige plaats krijgen binnen het toekomstige gewasbeschermingsbeleid.